KLEURBEHEER voor PRINT en WEB: sRGB, AdobeRGB, ProPhotoRGB

Gelezen op internet:

Vraag: “Ik gebruik  Lightroom met een wide-gamut monitor en bewerk RAW in Adobe RGB. Hierdoor zien afdrukken er beter uit. Als ik exporteer als sRGB jpeg en upload naar een website en vertoon op een gewone monitor, zijn de kleuren fletser en donkerder dan RAW in Lightroom.
Moet ik nu iedere keer kiezen in Lightroom voor web of afdruk? Kan het  niet beiden tegelijk goed?”

Antwoord: “Mijn workflow verloopt met volledig kleurmanagement: afdrukken via AdobeCameraRaw in Bridge door een RIP (raster image processor) naar een breed formaat printer. Alle printwerk gaat via Adobe RGB 1998 (behalve B&W in Grey Gamma 2.2), en ik krijg prima prints.
Voor het web worden bestanden omgezet naar sRGB in bijna de laatste fase, waarbij ik zorgvuldig check op kleurverschuivingen. Dan exporteer ik via PS “save for web”. Controleer voor en na met het “2 up” screen. Zorg dat progressive uit staat. Ik heb zelf een Action gemaakt voor batch conversie van files voor het web. Je hoeft alleen te letten op de beelden waarbij je kleurproblemen kan vermoeden.”

Na wat zoeken op internet heb ik het volgende bij elkaar geharkt en zonodig vertaald. Je kunt de bronnen natuurlijk ook zelf natrekken:

  • Belangrijk is dat je je scherm calibreert en profileert. Het profiel Adobe RGB(1998) is daarvoor niet geschikt hiervoor (want een onafhankelijk profiel), gebruik dus de Datacolor Spyder of X-rite EyeOne
  • Controleer de kleurruimte waarin je werkt altijd nog even goed in de software, omdat die nog wel eens terug wil springen naar een standaard stand
  • Lightroom gebruikt een variant van de 16 bit per kanaal Pro Photo kleurruimte. Dit is Pro Photo met een soort sRGB response curve.
    Pas als je vanuit Lightroom exporteert kies je als kleurruimte Adobe RGB(1998), sRGB, of Pro Photo voor je TIFF, PSD or JPEG.
  • Je kunt beter Lightroom zo mogelijk direct laten afdrukken met gebruik van je printer profiel. AdobeRGB bevat tinten blauw-groen die sRGB (voor het Web) niet heeft, maar sommige inkjet printers hebben ook nog weer kleuren buiten de AdobeRGB kleurruimte (bv. verzadigde gelen).
  • Zie verder: Photo.net en Photofacts
  • Gebruik geen Adobe RGB als je beelden opslaat in JPEG. Schiet in RAW (14bits per kanaal, JPEG is 8bit en dat biedt–in theorie-maar 1,5% van de gradaties). Maar ook in 8bit zijn toch nog 16,7 miljoen kleuren mogelijk(256x256x256). Bij opslag in JPEG is een keuze voor kleurrruimte gemaakt, hiermee wordt namelijk bepaald hoe het beeld op andere apparaten wordt getoond. Je kunt op de camera (meestal) kiezen voor sRGB of Adobe RGB. Weet dan wat je daarna wilt met je beeld.

AdobeRGB “kan meer kleuren aan”: d.w.z. andere, meer verzadigde kleuren, niet méér kleuren; sterker: je mist veel groenen, en daar is je oog nu juist extra gevoelig voor. De kleurnummers liggen verder uit elkaar- meer tussenruimte – en tonen dus andere tinten (verschuiving). Als je die vertoont via een sRGB monitor verschuiven de kleurnummers (roder) en ziet het er donker en flets uit. Zie uitleg op : Earthboundlight

  • Tenzij …kleurmanagement ingebouwd zit, zoals in de browsers Firefox/Safari, niet in Explorer8; in explorer9 met pseudo-kleurmanagement. (Zie de volgende tests op kleurmanagement support in je browser op: color.org en foto.beitinger)
    Lightroom and Aperture herkennen automatisch de juiste kleurruimte van het beeldprofiel en kennen de juiste kleurruimte toe aan het beeld.
    De meeste printers en schermen zijn afgesteld voor sRGB. Daarom moet je de foto van Adobe RGB naar sRGB omzetten voordat je overdraagtNB Dat is niet hetzelfde als het sRGB kleurprofiel toekennen aan de foto (dit betreft alleen de interpretatiewijze). Zie Earthboundlight
  • ProPhoto RGB heeft een nog grotere kleurruimte dan Adobe RGB…
    Door het omzetten in Adobe Camera Raw of Lightroom van RAW files in ProPhoto RGB behoudt je meer van wat de sensor feitelijk zag. Zodra je ze opent in Photoshop, moet je echter kiezen wat je gaat doen. Houdt je ze in ProPhoto, dan heb je bestanden die in de toekomst betere afdrukken zouden  kunnen opleveren dan als je voor Adobe RGB kiest. Maar de gamut van ProPhoto is zo groot dat, tenzij je erg zorgvuldig bent, je te stellen krijgt met banding en andere artifacten, zelfs in 16-bit. Dilemma… Doe het alleen als je anders buitensporige clipping ziet in AdobeRGB; converteer dan naar Adobe RGB met Perceptual rendering intent. Dat heeft overigens alleen zin als je met LUT-ICC profielen werkt (die zijn tabelgebaseerd, geen matrix), en die de meeste printers ondersteunen.
    Zie earthboundlight
  • En hoe zit het dan met 16-bit? Dan zijn er meer waarden mogelijk. Editing is prima in 16bit. Maar bedenk: uiteindelijk moet je meestal toch weer terug naar sRGB, voor vertoning op scherm, web of de meeste online afdrukcentrales. En wat kan het papier aan?
  • Dus: voor het Web sRGB (in 8-bit wereld). Voor afdrukken: kies AdobeRGB (of CYMK), mits je weet van kleurinterpretatie in de workflow. In 16bit heerst AdobeRGB. Prophoto in 32bit …ooit, maar dit zeker niet in 8-bit modus gebruiken.
  • Lees meer hierover

Zie ook de toelichting bij ADOBE

Dossier: Macro en dichtbij

(Op 6 mei 2012 hield FC Diafragma een workshop over macro voor aangemelde leden onder leiding van Maura Klumper, lid van Camera Natura. Zie onder nieuws voor een verslag.)

NSFF Gold medal best macro Giuseppe BONALI 16th Nature Biennial

 

Nederlandse artikelen:
Korte inleiding macro
Photofacts: diverse artikelen van Johannes Klapwijk, Elja Trum, Niels van der Perk, Casper de Graaf, Ton Vingerhoets
macrotips van Liesbeth van Asselt
Macrofotografie de kleine wereld groot – Loulou Beavers
Kenneth Verburg tips
Macrofotografie – Wilma Karels
Macro hulpstukken-Wilma Karels
Cursus-Wilma Karels of Natuurfotografie-Wilma Karels

Engelse artikelen:
dpreview
How to – photo.net
Basics
DSLR users
Tutorial reversed lens
Reversed lens usage

Meer links

Boeken:

Digitale fotografie: Macrofotografie Lars Polder
Macro- en natuurfotografie Pieter Dhaeze
Michael Freeman- Digitale close-up fotografie
Ronan Loaec & Gilles Martin – Macrophotography
Dr. W. Kruyt:
- Macro-fotografie, Focus, Haarlem, 1965. 4 ed. 175 p.
- Macro-fotografie, Dichtbijfoto`s zonder problemen, 75p, Focus Elsevier, 1971
- Praktische macro-fotografie, Amsterdam, Elsevier, 1976. 272p. ISBN 9010015696

Foto’s:
40 amazing examples
30 incredible examples
50 mind-blowing examples
Zoom.nl groep

Orton effect voor dromerige foto’s

Fotograaf Michael Orton mengde een heel scherpe opname met een opname die opzettelijk vaag en onscherp was. Het resultaat is een dromerige foto. In Photoshop Element 10 is van deze bewerking een digitale versie gemaakt.

In Photoshop bestaan deze kant en klare effecten niet, maar je kunt ze natuurlijk wel namaken.Je gebruikt daarvoor de Niveaus, Curven, Overvloeimodi etc. Het is alleen wat meer werk dan één druk op de knop.Je kunt ook een handeling (action) gebruiken.Een handeling voert allemaal bewerkingen achter elkaar uit.Je kunt op internet heel veel van deze handelingen (actions) voor Photoshop vinden.Ze worden vaak gratis aangeboden door de fanatieke Photoshopppers die deze handelingen maken. Je vindt de handelingen voor het Lomo-effect en voor het Orton-effect bijvoorbeeld op de website van deviantART (downloaden met de knop rechtsboven).
Na het downloaden dubbelklik je op het ‘atn’ bestand. Dan komt de handeling automatisch in het deelvenster handelingen van Photoshop te staan.

Sommige handelingen kun je ook gebruiken in Photoshop Elements.Maar de implementatie hiervan is iets ingewikkelder dan voor Photoshop. Er zitten in Photoshop Elements standaard ook al enkele handelingen.In het tabblad ‘Bewerken met instructies’ vind je helemaal onderin de Handelingspeler. Als je deze op  ‘speciale effecten’ zet, dan kun je een aantal bewerkingen toepassen op je foto.

Referentie: FotoPlezier

Orton-effect, hoe doe je dat
orton-effect
michaelortonphotography
Deviantart
De techniek
photoshop-tutorial
Tineke Mons over Orton-effect
Helen Bradley met downloadable preset Lightroom en andere links
Peter Meijs voorbeeld Peter Meijs breedbeeld

Focus stacking: meer scherptediepte

Introductiefilmpje
Introductietekst

De werkwijze: maak 6-30 beelden op manual focus, manual F8-F11 (het gaat om de maximale scherpte lens, niet kleiner vanwege diffractiefouten, maar ook niet groter want dan is er  minder DOF), bij voorkeur zeer stevig statief (camera staat stil, er is geen balg of zo nodig).
NB neem wat extra ruimte om het object (10%) om te kunnen croppen; een compact camera kan ook goed. (Overigens: de vergrotingsfactor bepaalt de DOF, NIET de brandpuntsafstand)

bron: http://www.pbase.com/scherrer/studio_works

Software zorgt voor de uitlijning (aligning) en de vermenging (blending) van de losse beelden.
Zie Forumdiscussie en Vergelijking van Photoshop Helicon CombineZp en Zerene en
Laurie Knight voor vergelijking software (2008) en tips.

    • Adobe Photoshop CS4/5 (in dialoogscherm ‘photomerge’, zie je de lijst van beelden. Maak het hokje ‘blend images together’ leeg en kies OK.
      Hierna worden beelden uitgelijnd en staan ze elk in hun eigen laag.
      Vervolgens alle lagen selecteren en ga naar ‘edit’ > ‘auto blend layers’, kies ‘stack images’ in het dialoogscherm.)
    • HELICON FOCUS vanaf $30 Heliconsoft  Doet het wat minder goed.
    • COMBINE Z Pyramid (gratis), zie Hadleyweb.
      CombineZM is de voorganger. Deze werkt beter dan Helicon.
      Gebruikersgroep: Yahoo group
    • ZERENE STACKER vanaf $89 van Zerenesystems zorgt voor een zuiverder beeld (minder halo & stacking mush), met name  bij diepe, sterke vergrotings stacks; Helicon’s methode werkt alleen goed met gladde,  ondoorzichtige oppervlakten.Zie beeldvergelijking met Helicon ook in stereo! Zie ook deze bespreking.

Boeken

Compositie & Licht in de boekenreeks Focus op fotografie
(Uitgeverij Van Duuren Informatica) van Pieter Dhaeze en Johan van de Watering
170 pagina’s : Compositie en standpunt, Licht en kleur, Scherpte en beweging, en Inspiratie. In laatstgenoemd hoofdstuk worden 21 fotografische thema’s gepresenteerd en toegelicht. Het boek is rijkelijk geïllustreerd. Verspreid door het boek staan in blauwe kaders nog diverse praktische tips. Het kost 30 euro.

Bewuster en beter fotograferen met een digitale spiegelreflexcamera

Bij uitgeverij Van Duuren Media is een herziene vijfde druk verschenen van (ISBN 9789059405219). In dit 380 pagina’s tellende boek behandelt auteur Pieter Dhaeze alle aspecten van het fotograferen met een moderne digitale reflex. Aan bod komen zaken als: kenmerken van een digitale reflexcamera, belichting, kleur en witbalans, scherpte, compositie, beeldbewerking, kleurbeheer en afdrukken, werken met RAW, lenzen, dynamisch bereik en HDR, beelden omzetten naar zwart-wit, flitsen, beelden beheren, focus stacking en filmen met een digitale reflex.
In het hoofdstuk Praktijk wordt aandacht besteed aan het binnen en buiten fotograferen. Aan bod komen zaken als het maken van portretten, macro-, actie-opnamen, onderwater- en luchtfotografie.
In het slothoofdstuk Inspiratie aandacht voor portfolio- en reportagevoorbeelden. Standaardwerk. Het kost 35 euro.

Lightroom en kleurruimtes AdobeRGB versus sRGB

In RAW wordt tijdens convert (LR->export) de kleurruimte toegekend. In het export venster van LR kun je de kleurruimte kiezen welke je wenst toe te kennen. Voor web-publicaties is s-RGB aangeraden. WEB-browsers ondersteunen geen adobe-RGB en de meeste printcentrales (de niet pro) ondersteunen ook enkel s-rgb.
  • Voor het web: sRGB (kleinst kleurprofiel)
  • Goede afdruk: Adobe RGB (groter kleurprofiel)
  • Beste afdruk: Profoto RGB (grootste kleurprofiel)

Het voordeel van AdobeRGB ten opzichte van sRGB is echter dat er een hoger aantal kleuren worden vastgelegd/behouden wat betekent dat je fijnere kleurnuances ziet.

Incidenteel kan ook AdobeRGB te weinig soelaas bieden in een of meer kleurkanalen waardoor toch clipping (oversturing) optreedt. In zo’n individueel geval kun je dan voor die foto in de RAW-converter (AdobeCameraRaw/LR) bij options even kiezen voor ProPhoto RGB (16-bits) dat nog meer kleurgradaties kan vastleggen.

Eventuele resterende clipping in ACR/LR reduceren/verwijderen, dan openen in Photoshop en dan meteen converteren naar AdobeRGB. Dan behoudt je toch de relatieve kleurgradaties aan de randen van de kleurruimte; omgerekend naar AdobeRGB-waarden.

In ACR zie je het verschil in de mate van clipping in het histogram op het moment dat je van AdobeRGB via options naar ProPhoto RGB gaat (later wel weer even options checken op je gangbare kleurruimte).

Meer over ProPhoto RGB op Luminous Landscape.

Tethered shooting: foto’s direct naar de PC of TV

In de nieuwsbrief van Fotoshop Aalten en ook besproken bij onze workshop op 5 maart: tethered shooting. Direct naar een laptop of een LCD TV schieten. Het kijkt zoveel makkelijker op een groot scherm… Bij direct naar een laptop schieten staat de data gelijk klaar (en kan dus direct veilig gesteld worden) klaar om verwerkt te worden. Bovendien wordt de foto ook weer groot weergegeven. Handig voor studiosessies.
Het enige wat je nodig hebt is een HDMI of usb kabel (max. 3 meter of nog langer met versterker).
Draadloos alternatief is het gebruik van een Eye-fi kaartje dat gebruik maakt van een wifi verbinding. www.eye.fi

Lightroom 3 ondersteunt Nikon en Canon direct hiervoor. Een extra tip:

In de ‘tether’ balk van Lightroom zit een optie waarmee je kunt inschakelen dat op elke nieuwe foto die in de Lightroom map binnen komt automatisch de bewerking wordt toegepast die je op de vorige foto hebt toegepast. Als je dus eerst een foto schiet met een grijskaart (voor de witbalans) en in Lightroom gebruik maakt van de tool om een neutrale kleur aan te wijzen in de foto, dan wordt na inschakelen van de optie ‘Same as Previous’ (druk op het icoon van de radartjes) automatisch dezelfde witbalans instelling toegepast op elke nieuwe foto.

Zie ook :
www.stefansegers.nl/tips/tethering-fotograferen-in-lightroom/
www.youtube.com/watch?v=_9p4LD1SqWo
http://kb2.adobe.com/cps/842/cpsid_84221.html  
http://scottkelby.com/2008/shooting-tethered-from-your-camera-into-lightroom/

Workshop Lightroom basics

Op 5 maart hielden we een workshop in onze clubruimte over de basis van het werken met Lightroom, verzorgd door Luud Heck met assistentie van Ronald Krassenburg. Opgezet voor en door de leden dus. Een aantal leden hadden wat fotomateriaal geupload, en via een lokaal wifi-netwerkje van Luud kon dit worden gedeeld. Met twaalf mensen namen we de (begin)kneepjes door en dit bleek duidelijk in een behoefte te voorzien. Het ging er vooral om het programma goed te kunnen gebruiken voor het beheer van foto’s en (nog eens) de basis van het ontwikkelen door te nemen.

Met Lightroom kun je fotograaf blijven en een efficiëntere workflow ontwikkelen in een alles-in-een omgeving voor archiveren, bewerken en publiceren.
In vorige seizoenen kregen we al veel mooie kunstjes met Lightroom getoond door Brian Satoer, maar veel leden bleven toch hangen in het beheer en het omgaan met het uitgebreide programma.
Nu aan de slag, met shortkeys, ‘virtual copy’ en catalogus.
Ctrl /  geeft een overzicht van alle sneltoets combinaties voor de module waarin je zit!

Voor wie het allemaal ook nog wil naslaan zijn er vele bronnen beschikbaar. Je kunt natuurlijk de bekende boeken raadplegen zoals Lightroom ontmaskerd, en de site van Adobe, maar hier zijn nog een paar nuttige links voor naslag en zelfstudie:

NIEUW BOEK Bewuster en beter werken met Adobe Photoshop Lightroom 3 (ISBN 9789059405417) auteurs Pieter Dhaeze en Hans Frederiks 270pp uitgeverij Van Duuren Informatica  29,95 euro
Het is een prima boek voor zowel beginnende als gevorderde gebruikers. Onderwerpen: voor- en nadelen van het RAW-bestandsformaat, foto’s in de Bibliotheek importeren, werken met de Bibliotheek, beelden ontwikkelen, foto’s exporteren, externe editors instellen en gebruiken, beelden presenteren, foto’s afdrukken, foto’s presenteren op het web, Lightroom optimaliseren, kleurbeheer, DNG-profielen en werken met de X-Rite Colorchecker Passport.

Over foto’s gesproken

De fotobond heeft een boek laten maken over fotobespreking. Het is tevens een leerboek voor het onderkennen en benoemen van elementen in foto’s. Het biedt houvast voor zowel bespreking als het maken van foto’s.

Over foto’s gesproken, Hans Brongers en Simon Ophof, soft cover, 22 x 27,5 cm, 157 pagina’s, 88 foto’s (kleur en zw-w) kost € 19,– inclusief verzendkosten, over te maken op rekeningnummer 239664 t.n.v. Fotobond, Eindhoven onder vermelding van ‘boek fotobespreken’ en je LIDNUMMER van de Fotobond (zie pasje of het blad IN BEELD). Het boek wordt dan binnen ca. 14 dagen toegestuurd.

link fotobond

Zie ook de recensie op www.fotofilosofen.nl